Kolofon · 14 sierpnia 2026
0.9.4 — litera, która schodzi poniżej linii
13:04 — z wydrukowanego egzemplarza, nie z podglądu

Tekst: Kolofon
Inicjał w składzie miał trzy wiersze, a na stronie ma dwa. To była pomyłka w jedną stronę i sama w sobie kosztowałaby jedną zmienioną liczbę. Poważniejsze wyszło obok niej.
Literę skalowaliśmy po wysokości wersalika: od góry oczka do linii pisma. Dla „P”, „Ś”, „N” to jest cała litera i wszystko się zgadza. Dla „J” — nie. Oczko kończy się na linii pisma, a ogon idzie dalej, poniżej, i był poza pomiarem. Wiersz siatki rezerwował miejsce tylko do linii pisma, więc ogon zwisał w tekst płynący pod spodem i nachodził na wyrazy.
Poprawka nie jest listą znaków. Porównujemy zasięg tuszu litery z jej wysokością wersalikową; jeżeli sięga niżej, litera dostaje wiersz więcej i jest skalowana po całym zasięgu, nie po samym wersaliku. Ogon mieści się wtedy w wierszu trzecim i nie sięga czwartego. Reguła obejmuje przy okazji „Q” i litery z ogonkiem — i obejmie znaki, których nikt tu nie przewidział, bo decyduje pomiar, a nie tablica wyjątków.
Ma to skutek uboczny i nie da się go uniknąć: „J” jest optycznie odrobinę większe od „P”. Alternatywą było zostawić literę w rozmiarze dwuwierszowym i zarezerwować trzeci wiersz pusty — wtedy pod literą zostaje pasek pustki i łamie się rytm interlinii. Większa litera jest mniej widoczna niż dziura.
Błąd przeszedł przez podgląd i został zauważony dopiero na wydruku. Nie dlatego, że w podglądzie go nie było — był, na tej samej stronie. Ekran po prostu nie zmusza do patrzenia na całą kolumnę naraz, a papier zmusza. To już drugie w tym wydaniu potwierdzenie tej samej zasady, po znaku błędu w cudzym czytniku: wady składu i dystrybucji widać z zewnątrz, nie od środka.
Przy okazji reguła porządkowa, spisana tutaj, żeby nie trzeba było jej odtwarzać: każda zmiana w silniku to nowe wydanie. Poprawki nie doklejamy do numeru, który już wyszedł, a wpisu w changelogu nie przepisujemy tak, żeby zgadzał się z dzisiejszym kodem. Wydanie 0.9.3 składało inicjał na trzy wiersze i jego wpis dalej tak mówi. To 0.9.4 składa go na dwa.
Kolofon